Có những kỷ niệm tưởng chừng nhỏ nhặt đến mức chẳng đáng để kể lại, vậy mà khi ngoảnh nhìn quãng đời đã đi qua, ta mới nhận ra chúng vẫn nằm đâu đó trong một góc sâu kín của tâm hồn. Không phải là một biến cố to lớn gì, hay những cuộc chia ly dữ dội, hoặc những thành bại của cuộc đời… mới làm nên ký ức. Đôi khi, chỉ một buổi chiều nắng đẹp, một con đường rợp bóng cao su, một chiếc xe Honda cũ và bóng dáng một người con gái ngồi phía sau cũng đủ để một chàng trai mang theo suốt nửa thế kỷ dài. Và “Nàng Suối Tre” là một trong những kỷ niệm dễ thương như vậy của tôi.

Thuở ấy, nàng có dáng người tròn trịa, dễ thương, nét mặt hiền lành nhưng nghiêm trang. Nàng không thuộc mẫu con gái thích tụ tập, đùa giỡn hay la cà sau giờ học. Tan trường là nàng ra về, ít khi tham gia những sinh hoạt chung của bạn bè. Nhiều chàng trai muốn làm quen, tìm cách bắt chuyện, nhưng xem ra chẳng mấy ai tiến xa hơn được những câu xã giao thông thường. Với tôi cũng vậy. Ngoài những lần trao đổi chuyện học hành, giữa tôi và nàng chẳng có mối liên hệ đặc biệt nào. Chỉ có điều, trong lòng chàng trai thuở ấy, nàng chiếm một chỗ đứng riêng mà có lẽ chính nàng cũng chẳng hề hay biết.

Tình cảm tuổi học trò thường kỳ lạ như vậy. Chẳng cần một lời hứa hẹn, chẳng cần một ánh mắt đắm đuối hay một cử chỉ thân mật. Đôi khi, chỉ cần được nhìn thấy người ta mỗi ngày, được nghe một câu nói vu vơ, cũng đủ khiến lòng mình vui buồn theo những điều chẳng ai hiểu nổi.

Rồi một ngày đẹp trời, đẹp thật, chứ không phải chỉ vì trong lòng tôi đang vui. Đó là một buổi xế trưa có nắng vàng óng ả như tơ, trải xuống những hàng cao su xanh ngát ở Suối Tre. Những con đường nhựa uốn lượn quanh co dưới bóng cây, yên tĩnh và thơ mộng đến lạ thường. Sau giờ tan học, không hiểu vì lý do gì, nàng chịu ngồi phía sau cho tôi đưa về trên chiếc Honda ’67 màu đen tuyền mà tôi mượn được của ông bạn Huỳnh Quy, người bạn học ở chung nhà.

Đối với người khác, đó có thể chỉ là một chuyến xe bình thường. Nhưng đối với tôi lúc ấy, đó gần như một kỳ tích. Bao nhiêu lần mong mỏi, bao nhiêu lần tìm cách ngỏ lời đều không thành, vậy mà hôm ấy nàng lại bằng lòng. Có lẽ ông trời cũng có lúc thương những chàng trai ở tỉnh lẻ ra tỉnh học với tính nhút nhát, cho hắn một cơ hội để tưởng tượng rằng cuộc đời đang mở ra trước mắt mình một con đường đầy hoa nắng.

Tất nhiên, đã có được dịp may hiếm hoi ấy, làm sao tôi nỡ chạy thẳng một mạch về nhà nàng như đã hứa? Tôi cứ cho xe chạy quanh co qua những con đường nhựa rợp bóng cao su, hết khúc quanh này đến khúc quanh khác. Tôi biết mình đang lợi dụng một cơ hội khó lòng có lại, nên cứ lần lữa kéo dài chuyến đi. Nàng ngồi phía sau, có lẽ gồng mình chịu trận, hai tay nắm chặt khung sắt của yên xe. Mỗi lần tôi cố tình thắng tới thắng lui, nàng lại càng bám chặt hơn. Không biết lúc ấy nàng đang sợ té, sợ trễ giờ về tới nhà hay chỉ đơn giản là muốn chuyến đi chóng kết thúc.

Còn tôi, chàng trai đang ngồi trước tay lái, chắc hẳn vui sướng hơn mức cần thiết. Tôi cứ nghĩ, chỉ cần con đường dài thêm một chút, chỉ cần bóng nắng chiều chưa tắt, thì khoảng cách giữa hai đứa vẫn còn được níu giữ. Một suy nghĩ trẻ con, nhưng tuổi trẻ vốn thường lấy những điều rất nhỏ làm niềm vui lớn.

Chuyến xe rồi cũng không thể kéo dài mãi. Sau một lúc khá lâu, nàng lên tiếng, giọng vừa thúc giục vừa như van nài:

“T. cho tui đi về ngay bây giờ, tui về trễ bị Ba tui đánh đòn tui sẽ ghét T. suốt đời à nghen!”

Tôi đã nghe bạn bè kể rằng ba nàng rất khó tính. Bây giờ, nghe chính miệng nàng nói như vậy, tôi mới thấy mình không thể tiếp tục liều lĩnh. Dẫu còn tiếc nuối, tôi đành cho xe chạy chậm lại, hướng về phía nhà nàng. Nhưng đến khi còn cách nhà một khoảng khá xa, nàng nhất định đòi xuống xe đi bộ về nhà. Nàng bảo tôi phải quay xe về ngay, tôi riu ríu gật đầu nhưng nàng cũng cứ đứng chờ cho đến khi chiếc Honda và tôi khuất hẳn sau rừng cao su xanh ngát.

Nàng cẩn thận đến thế đấy. Một chuyến xe chỉ có vậy thôi mà cũng phải giữ cho mọi chuyện thật kín đáo, không để người nhà hay Ba nàng nhìn thấy. Tôi không biết lúc ấy nàng nghĩ gì về chàng trai đang cố kéo dài con đường về nhà mình. Có lẽ nàng chỉ muốn về kịp giờ, tránh một trận đòn của ba. Cũng có thể, đối với nàng, chuyến xe chẳng có gì đáng để ghi nhớ. Nhưng đối với tôi, đó lại là một chiến công, là một kỷ niệm đáng nhớ.

Lũ con trai khi biết tôi chở được nàng Suối Tre về đều tỏ vẻ thán phục. Đặc biệt là Huỳnh Quy, chủ nhân chiếc Honda ’67, chắc cũng không ngờ chiếc xe của mình lại góp phần tạo nên một kỷ niệm đáng nhớ đến vậy. Tôi không nhớ mình đã kể lại câu chuyện ấy bao nhiêu lần, chỉ nhớ niềm hãnh diện ngây ngô của một chàng trai vừa làm được điều mà nhiều bạn bè khác muốn có cơ hội.

Sau hôm đó, tôi vẫn nhiều lần tìm cách ngỏ lời chở nàng về. Nhưng nàng không lay chuyển. Chuyến xe hôm ấy trở thành chuyến xe duy nhất, một ngoại lệ ngắn ngủi mà tôi đã giữ trong lòng suốt bao năm.

Rồi sau hơn một năm, đường đời ngăn chia mỗi đứa chúng tôi đi về một phía. Nàng rời mái trường, bước vào cuộc sống riêng, có gia đình và những tháng ngày của nàng. Còn tôi rời học đường, đi vào cuộc đời quân ngũ, rồi chiến tranh, biến động và những chuyến đi không biết ngày về. Những con đường rợp bóng cao su năm nào dần lùi xa, nhường chỗ cho những miền đất lạ, những cuộc chia ly và một cuộc đời tha phương mà thuở còn ngồi trên ghế nhà trường, có bao giờ hình dung nổi. Năm tháng cứ thế trôi. Một năm, mười năm. Rồi nửa thế kỷ.

Năm mươi năm sau, trong một kỳ hội ngộ được tổ chức tại Seattle, tôi gặp lại nàng.

Người xưa vẫn còn đó, dù thời gian chắc chắn đã để lại dấu vết trên mỗi gương mặt. Giữa những câu chuyện thăm hỏi, những lời nhắc nhớ về trường cũ, thầy xưa và bạn học ngày nào, tôi hào hứng kể lại chuyện chiếc Honda ’67, những con đường quanh co dưới rừng cao su Suối Tre và cô gái ngồi phía sau mà tôi đã cố tình đưa đi lòng vòng chỉ để kéo dài một chuyến xe.

Tôi kể bằng tất cả sự thích thú của một người đang mở lại chiếc hộp ký ức đã cất giữ suốt nửa thế kỷ. Trong trí nhớ của tôi, buổi chiều ấy vẫn vàng óng ánh nắng, những hàng cao su vẫn xanh rì, và chàng trai năm nào vẫn còn nguyên vẻ tinh nghịch, vụng về của tuổi học trò. Nhưng hỡi ôi, nàng bảo nàng không nhớ!

Không nhớ thật sao? Hay nàng chỉ nói thế cho qua? Hay năm tháng đã phủ lên ký ức của nàng một lớp bụi dày đến nỗi chuyến xe ngắn ngủi ấy chẳng còn để lại dấu vết nào? Tôi không biết. Có thể, đối với nàng, đó chỉ là một lần được bạn học đưa về, chẳng có gì đặc biệt để phải ghi lòng tạc dạ. Cũng có thể, giữa bao nhiêu vui buồn, lo toan, mất mát và biến cố của một đời người, một buổi chiều xa xưa đã tự nhiên biến mất khỏi miền ký ức.

Tôi không trách nàng. Thật tình, tôi chẳng có lý do gì để trách. Kỷ niệm vốn là một thứ rất riêng tư. Điều mà người này nâng niu suốt đời có khi chỉ là một chuyện thoáng qua trong đời người khác. Một ánh mắt, một nụ cười, một lần đưa đón có thể trở thành cả một trời kỷ niệm đối với người này, nhưng đối với người kia, nó chỉ là một dấu chấm nhỏ trong cuốn sách dài của cuộc sống. Chỉ có điều, khi nghe nàng nói không nhớ, lòng tôi bỗng chùng xuống. Không phải vì chuyến xe ấy đã mất đi giá trị, mà bởi lần đầu tiên tôi chợt nhận ra rằng, có những kỷ niệm mình đã sống cùng suốt nửa thế kỷ, trong khi người cùng mình đi qua khoảnh khắc ấy có thể đã quên nó từ rất lâu.

Năm mươi năm rồi còn nhớ không em? Câu hỏi ấy, khi viết thành thơ, nghe như một lời hỏi người xưa. Nhưng càng nghĩ, tôi càng thấy đó cũng là lời tự hỏi chính mình. Tôi nhớ nàng, hay tôi nhớ chàng trai năm ấy? Tôi tiếc một người con gái đã không còn thuộc về thế giới tuổi trẻ của mình, hay tiếc một quãng đời mà chiến tranh và thời gian đã vĩnh viễn cướp đi? Có lẽ, tôi nhớ cả hai.

Nhớ nàng Suối Tre với dáng vẻ nghiêm trang, ít nói, nhớ những con đường quanh co và ánh nắng chiều rực rỡ. Nhưng hơn hết, tôi nhớ chính mình của thuở ấy: một chàng trai còn nguyên những mơ mộng, có thể vui suốt một ngày chỉ vì được chở người mình thầm thương trên chiếc xe mượn của bạn. Một chàng trai chưa biết rằng chẳng bao lâu nữa, cuộc đời sẽ đưa mình đến những phương trời xa lạ; rằng những người thân yêu sẽ cách nhau bởi đại dương, những mái trường xưa sẽ hóa thành miền hoài niệm, và có những cuộc chia ly không một lời từ biệt.

Ngày ấy, tôi đâu biết rằng có thể đó là một trong những lần cuối cùng mình được sống vô tư như thế. Đâu ai hay rằng rồi mỗi đứa sẽ đi về một góc trời, nàng vui duyên mới, tôi miệt mài giữa những tháng năm chinh chiến, để sau bao nhiêu thăng trầm, khi tìm lại người xưa, điều còn nhận ra không chỉ là những nét đổi thay trên gương mặt mà còn là khoảng cách mênh mông giữa hai cuộc đời.

Nàng đã kinh qua một đời khổ nạn. Tôi cũng đã đi gần hết một nửa kiếp long đong. Mỗi người có những nỗi niềm riêng, những đoạn đường không dễ kể hết, những mất mát chỉ mình mình hiểu. Nếu có lúc nào đó chúng tôi cùng nhìn về một buổi chiều xa xưa, chưa chắc hai người đã nhìn thấy cùng một khung cảnh. Bởi ký ức không chỉ được tạo nên từ những gì đã xảy ra, mà còn từ những gì trái tim mỗi người đã gửi lại trong đó.

Thôi thì, nàng không nhớ cũng đành, nhưng tôi vẫn giữ buổi chiều ấy cho riêng mình, như giữ một chiếc lá ép trong trang lưu bút cũ. Chiếc lá có thể đã khô, màu xanh đã nhạt, nhưng khi mở trang sách ra, tôi vẫn nhận ra mùa cây lá năm nào. Và nếu một ngày nào đó, ký ức ấy cũng phai mờ trong tôi, có lẽ nó vẫn còn đâu đó trong những vần thơ đã viết, trong câu chuyện kể lại với bạn bè, trong một góc nhỏ của cuộc đời tha phương.

Bởi sau tất cả, điều đáng quý không hẳn là người xưa còn nhớ hay đã quên. Điều đáng quý là mình đã từng có một thời tuổi trẻ để thầm thương, để đợi mong, để vụng về tìm cách kéo dài một chuyến xe; đã từng có những buổi chiều đẹp đến nỗi, dù năm tháng có trôi xa đến đâu, chỉ cần nhắm mắt lại, ánh nắng vẫn lung linh trên những con đường rợp bóng cao su.

Năm mươi năm rồi. Suối Tre chắc đã khác xưa, mái trường cũ có thể đã đổi thay, chiếc Honda ’67 màu đen tuyền hẳn cũng đã đi vào dĩ vãng. Chỉ còn chàng trai năm ấy, giờ đã già, ngồi nơi đất khách, thỉnh thoảng mở lại miền ký ức của mình, lặng lẽ nhặt lên những chiếc lá thu rơi.

Và trong một thoáng, giữa mênh mông trời đất của cuộc đời tha hương, tôi lại nghe tiếng chiếc Honda năm nào lăn bánh trên con đường nhựa đầy nắng. Phía sau, nàng Suối Tre vẫn ngồi im lặng, hai tay nắm chặt khung sắt yên xe, còn tôi thì cứ mong con đường dài thêm một chút nữa. Chỉ thêm một chút thôi… để tuổi trẻ được ở lại lâu hơn trong buổi chiều hôm ấy.

Seattle 2015

Bài thơ này được đăng vào ngày Sunday, October 11th, 2026 trong mục Sáng Tác Mới - New Piece, Short Story - Truyện Ngắn, Youtube Thi Ca.

« Khi Đôi Mắt Nhìn Rõ Trở Lại

TRANG NHÀ